Chỉ thị y tế trước (advance directive) ở Georgia: cách làm đúng

Không ai muốn nghĩ tới ngày mình nằm viện mà không tự nói được. Nhưng nếu chuyện đó xảy ra, ai sẽ quyết định thay mình: có thở máy không, có đặt ống ăn không? Ở Georgia, có một mẫu giấy miễn phí giúp mình ghi rõ mong muốn và chọn sẵn người quyết định thay. Đó là Chỉ thị Y tế Trước của Georgia (Georgia Advance Directive for Health Care).

Advance directive là gì?

Theo Văn phòng Bảo vệ Người tiêu dùng Georgia, chỉ thị y tế trước là giấy tờ cho phép mình viết rõ muốn được chăm sóc và chữa trị y tế như thế nào. Mình nên làm khi còn khỏe, để giảm gánh nặng cho người thân lúc khó khăn.

Trước đây Georgia dùng hai loại giấy riêng: di chúc sống (living will) và giấy ủy quyền y tế (durable power of attorney for health care). Theo Sở Lão niên Georgia (Division of Aging Services), từ ngày 1/7/2007 hai loại này được thay bằng một mẫu chung. Giấy cũ đã ký hợp lệ trước đó vẫn còn giá trị cho tới khi bị hủy.

Bốn phần của mẫu đơn Georgia

Theo mẫu chính thức của tiểu bang, mẫu có bốn phần. Mình có thể điền phần nào cũng được, nhưng bắt buộc phải hoàn tất Phần Bốn thì giấy mới có hiệu lực.

1. Phần Một – Người đại diện y tế (Health Care Agent): chọn một người, và người dự phòng, để quyết định chuyện y tế khi mình không thể hoặc không muốn tự quyết. Phần này cũng cho mình giới hạn quyền về hiến tạng hay hiến xác cho y khoa.
2. Phần Hai – Mong muốn điều trị (Treatment Preferences): ghi rõ mình muốn giữ, ngưng hay không dùng các biện pháp duy trì sự sống trong những tình huống nhất định, ví dụ máy thở hay ống ăn.
3. Phần Ba – Người giám hộ (Guardianship): chọn người sẽ được tòa giao trách nhiệm lo việc cá nhân nếu tòa xác định mình không còn tự quyết được.
4. Phần Bốn – Hiệu lực và chữ ký (Effectiveness and Signatures).

Mẫu đơn ghi rằng người đại diện chỉ ra quyết định khi mình không thể hoặc không muốn tự nói ra quyết định của mình. Phần Hai chỉ áp dụng khi mình không thể bày tỏ mong muốn điều trị.

Ai được ký, và ai làm nhân chứng?

Theo mẫu đơn của tiểu bang:

• Người ký phải minh mẫn (sound mind) và từ 18 tuổi trở lên, hoặc là trẻ vị thành niên đã được tự lập hợp pháp (emancipated minor).
• Cần 2 nhân chứng, đều minh mẫn và từ 18 tuổi trở lên. Mình phải thấy cả hai người ký.
• Nhân chứng không được là người mình chọn làm đại diện hay người dự phòng ở Phần Một.
• Nhân chứng không được là người biết mình sẽ được hưởng thừa kế, hoặc được lợi về tiền bạc khi mình qua đời.
• Nhân chứng không được là người trực tiếp chăm sóc y tế cho mình.
• Nếu mình đang nằm ở bệnh viện, viện dưỡng lão hay hospice, chỉ một trong hai nhân chứng được là nhân viên của nơi đó.
• Mẫu này không cần công chứng (notary).

⚠️ Nhiều gia đình mình hay nhờ con cái làm nhân chứng. Nếu con là người thừa kế hoặc là người được chọn làm đại diện, thì không được làm nhân chứng. Nên nhờ bạn bè, hàng xóm hoặc đồng nghiệp đủ điều kiện.

Thay đổi hoặc hủy bỏ

Mẫu đơn cho biết mình có thể hủy chỉ thị bất cứ lúc nào. Các cách hủy gồm: ký một bản mới, xé hoặc đốt bản cũ, viết giấy nói rõ muốn hủy, hoặc nói miệng trước một người lớn làm chứng (người này phải xác nhận bằng văn bản trong vòng 30 ngày).

Lưu ý thêm: nếu kết hôn sau khi ký, người đại diện không phải là vợ/chồng sẽ bị hủy. Nếu ly dị, vợ/chồng cũ sẽ không còn là người đại diện. Vì vậy, khi gia đình có thay đổi lớn thì nên xem lại giấy.

Checklist làm advance directive cho cả nhà

• Tải mẫu miễn phí tại trang của Sở Lão niên Georgia, hoặc gọi số miễn phí (866) 552-4464.
• Nói chuyện trước với người mình định chọn làm đại diện, hỏi họ có đồng ý không.
• Suy nghĩ về các lựa chọn điều trị, có thể hỏi bác sĩ cho rõ những từ chuyên môn.
• Tìm 2 nhân chứng đủ điều kiện như ở trên.
• Ký và hoàn tất Phần Bốn.
• Photo nhiều bản: đưa cho người đại diện, người nhà và bác sĩ; giữ một bản ở nhà, chỗ dễ tìm.
• Xem lại định kỳ, nhất là khi kết hôn, ly dị, hoặc sức khỏe thay đổi.

💡 Nếu có Medicare: theo Medicare.gov, Medicare Part B chi trả phần tư vấn lập kế hoạch chăm sóc trước (advance care planning) trong buổi khám "Welcome to Medicare" hoặc khám sức khỏe hằng năm (Wellness visit). Mình không phải trả gì nếu bác sĩ nhận thanh toán theo giá Medicare (accept assignment). Đây là dịp tốt để hỏi bác sĩ. Xem thêm bảo hiểm sức khỏe và Medicare.

Sở Lão niên Georgia cho biết luật không bắt buộc phải gặp luật sư hay bác sĩ khi làm giấy này. Nhưng nếu có thắc mắc thì nên hỏi. Mỗi trường hợp khác nhau, hãy hỏi luật sư có giấy phép nếu hoàn cảnh gia đình phức tạp.

Florie có thể giúp gì?

Florie là Associate độc lập của LegalShield, không phải luật sư. Theo LegalShield, gói cá nhân & gia đình phổ biến nhất có bao gồm di chúc sống (Living Will) do luật sư đối tác soạn, không tính thêm phí. Gói Personal & Family có giá từ $35.95/tháng khi trả theo năm, quyền lợi khác nhau tùy gói; có thể áp dụng thêm phí, giới hạn và thời gian chờ. Tìm hiểu thêm về LegalShield cho gia đình, hoặc đặt lịch tư vấn miễn phí 30 phút, hay gọi/nhắn tin 470-470-9015.

Câu hỏi thường gặp

Advance directive có cần công chứng (notary) ở Georgia không?

Không. Mẫu chính thức của Georgia ghi rõ không cần công chứng, nhưng phải có 2 nhân chứng đủ điều kiện ký.

Tôi đã có living will làm từ trước năm 2007, có cần làm lại không?

Theo Sở Lão niên Georgia, giấy cũ ký hợp lệ trước đó vẫn còn hiệu lực cho tới khi bị hủy. Tuy vậy, nhiều người chọn làm mẫu mới để có đủ bốn phần. Nếu chưa chắc, hãy hỏi luật sư có giấy phép.

Con tôi có làm nhân chứng được không?

Được, nếu con không phải là người được chọn làm đại diện, không biết mình sẽ được thừa kế hay hưởng lợi tài chính khi bạn qua đời, và không trực tiếp chăm sóc y tế cho bạn.

Có mẫu tiếng Việt không?

Trang của Sở Lão niên Georgia hiện chỉ có mẫu tiếng Anh. Bạn có thể nhờ người tin cậy hoặc bác sĩ giải thích từng phần trước khi ký.

Nguồn tham khảo

• Georgia Division of Aging Services – Georgia Advance Directive for Health Care (form, PDF)
• Georgia Division of Aging Services – Get Advance Directives
• Georgia Division of Aging Services – New Georgia Advance Directive replaces Living Wills and Durable POA
• Georgia Consumer Protection Division – Advance Directives
• Medicare.gov – Advance care planning
• LegalShield – Living Will & Advance Directive Help
• LegalShield – Plans & Pricing

Bài viết mang tính thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý, thuế hay đầu tư cho trường hợp riêng. Thông tin cập nhật theo nguồn chính thức tại thời điểm đăng.