Roth IRA và Traditional IRA khác nhau thế nào? (cập nhật 2026)

"Nên mở Roth IRA hay Traditional IRA?" là câu hỏi rất nhiều anh chị chủ tiệm và gia đình Việt hay hỏi khi bắt đầu lo cho tuổi hưu. Hai loại tài khoản này cùng tên IRA, cùng một mức đóng tối đa, nhưng cách đóng thuế thì gần như ngược nhau. Hiểu đúng điểm khác biệt này sẽ giúp mình bớt lo và có câu hỏi rõ ràng hơn khi gặp CPA.

IRA là gì?

IRA (Individual Retirement Arrangement) là tài khoản hưu trí cá nhân, mình tự mở, không cần chủ hãng. Điều này rất hợp với người làm 1099, thợ nail, hoặc chủ tiệm nhỏ không có chương trình 401(k).

Điều kiện quan trọng nhất: theo IRS, mình (hoặc vợ/chồng, nếu khai thuế chung) phải có thu nhập từ làm việc chịu thuế (taxable compensation) thì mới được đóng vào IRA. Số tiền đóng mỗi năm cũng không được vượt quá thu nhập chịu thuế từ làm việc của năm đó. Nếu không chắc loại thu nhập nào được tính, hãy hỏi CPA.

Điểm khác nhau chính: đóng thuế lúc nào?

Cách dễ nhớ nhất: Traditional IRA là "hoãn thuế", còn Roth IRA là "đóng thuế trước, sau này rút ra không thuế" (nếu đủ điều kiện).

	Traditional IRA	Roth IRA
Tiền đóng vào	Có thể được khấu trừ thuế (deduct) nếu đủ điều kiện	Không được khấu trừ thuế
Khi rút ra lúc về hưu	Phần đã được khấu trừ và tiền lời bị tính thuế	Không bị thuế nếu là rút tiền hợp lệ (qualified distribution)
Giới hạn thu nhập để đóng	Ai có compensation cũng đóng được; khấu trừ có thể bị giới hạn	Có giới hạn thu nhập
Bắt buộc rút tối thiểu (RMD)	Có, bắt đầu từ năm 73 tuổi	Không bắt buộc khi chủ tài khoản còn sống

Nguồn: IRS – Traditional and Roth IRAs, IRS Topic 451 và IRS – RMD FAQs.

Con số năm 2026 cần biết

Theo thông cáo của IRS (IR-2025-111), cho năm 2026:

• Mức đóng tối đa vào IRA: $7,500 (tổng cộng cho tất cả IRA của mình, Traditional và Roth cộng lại).
• Từ 50 tuổi trở lên được đóng thêm (catch-up): $1,100.
• Roth IRA, khai độc thân hoặc chủ hộ (head of household): mức được đóng giảm dần khi thu nhập từ $153,000 đến $168,000.
• Roth IRA, vợ chồng khai chung (married filing jointly): giảm dần từ $242,000 đến $252,000.
• Traditional IRA, nếu mình có chương trình hưu trí ở chỗ làm và khai độc thân: phần khấu trừ thuế giảm dần từ $81,000 đến $91,000. Nếu vợ chồng khai chung và người đóng có chương trình ở chỗ làm: từ $129,000 đến $149,000.

Các con số này được IRS điều chỉnh mỗi năm. "Thu nhập" ở đây là thu nhập điều chỉnh theo cách IRS tính riêng cho IRA, không hẳn là con số trên W-2. Phần này nên nhờ CPA tính giúp.

💡 Mẹo: Theo IRS, có thể đóng IRA cho một năm tới hạn nộp tờ khai thuế của năm đó (không tính gia hạn). Nghĩa là đầu năm sau, khi làm thuế, mình vẫn còn cơ hội đóng cho năm trước.

Rút tiền: khi nào được, khi nào bị phạt?

Với Roth IRA, theo IRS Topic 451, phần tiền mình đã đóng vào (contributions) khi rút ra không bị tính thuế. Tiền lời chỉ được miễn thuế khi là rút tiền hợp lệ, ví dụ sau tuổi 59½ và sau thời hạn 5 năm. Thời hạn 5 năm được tính từ năm thuế đầu tiên mình đóng vào Roth IRA.

Với cả hai loại, phần rút ra bị tính thuế trước tuổi 59½ có thể bị thêm 10% thuế phạt, trừ khi thuộc trường hợp ngoại lệ.

⚠️ Lưu ý: IRA là tiền để dành cho tuổi già. Rút sớm vừa có thể bị thuế và phạt, vừa làm mất nhiều năm tiền lời. Hãy có quỹ khẩn cấp riêng trước khi bỏ tiền vào IRA.

Vậy nên chọn loại nào?

Không có câu trả lời chung cho mọi người. Đây là vài câu hỏi giúp mình suy nghĩ, rồi mang theo khi gặp CPA hoặc chuyên viên thuế:

• Năm nay mình đang ở mức thuế cao hay thấp? Sau này về hưu mình đoán thu nhập sẽ cao hơn hay thấp hơn?
• Mình cần giảm thuế ngay năm nay (nghiêng về Traditional), hay muốn tuổi già rút tiền không lo thuế (nghiêng về Roth)?
• Thu nhập của mình có vượt giới hạn Roth năm 2026 không?
• Mình hoặc vợ/chồng có 401(k) ở chỗ làm không? Điều này ảnh hưởng tới khấu trừ Traditional IRA.
• Mình có muốn để lại tài khoản cho con mà không bị bắt buộc rút lúc 73 tuổi không?

Nhiều người chia đều, đóng một phần vào mỗi loại, miễn tổng không vượt $7,500 (hoặc $8,600 nếu từ 50 tuổi) cho năm 2026. Tùy trường hợp, hãy hỏi CPA có giấy phép. Xem thêm bài thuế IRS cơ bản và trang kế hoạch hưu trí.

IRA không phải là tất cả

Mức đóng IRA mỗi năm khá giới hạn, nên nhiều gia đình tìm hiểu thêm các cách khác để chuẩn bị tuổi hưu và bảo vệ người thân. Một ví dụ là bảo hiểm nhân thọ có phần tích lũy như IUL. Cần hiểu rõ: IUL có phí bảo hiểm và phí quản lý, có phí hủy hợp đồng sớm (surrender charges), và phần lời bị giới hạn bởi mức trần (cap) và tỉ lệ tham gia (participation rate). Hợp đồng phải được hãng bảo hiểm duyệt và tùy quy định từng tiểu bang. IUL không thay thế IRA, mà là một công cụ khác với mục đích khác.

Florie có thể giúp gì?

Florie là đại lý bảo hiểm nhân thọ có giấy phép, không phải CPA hay cố vấn đầu tư. Florie có thể giúp anh chị nhìn tổng thể kế hoạch hưu trí: IRA đang làm được gì, gia đình đã được bảo vệ chưa, và bảo hiểm nhân thọ có hợp với mình không. Hãy đặt lịch tư vấn miễn phí 30 phút hoặc trả lời vài câu hỏi ngắn để bắt đầu.

Câu hỏi thường gặp

Tôi có thể mở cả Roth IRA và Traditional IRA cùng lúc không?

Được, nhưng tổng số tiền đóng vào tất cả IRA trong năm 2026 không vượt quá $7,500, hoặc $8,600 nếu từ 50 tuổi trở lên, theo IRS.

Vợ/chồng ở nhà không đi làm có đóng IRA được không?

Theo IRS, nếu khai thuế chung (married filing jointly), có thể dựa vào thu nhập từ làm việc của người kia. Hãy hỏi CPA để tính đúng số tiền.

Roth IRA có bắt buộc rút tiền lúc 73 tuổi không?

Không. IRS cho biết quy tắc rút tối thiểu bắt buộc (RMD) không áp dụng cho Roth IRA khi chủ tài khoản còn sống. Người thừa kế thì vẫn phải theo quy tắc RMD.

Hạn chót đóng IRA cho năm 2026 là khi nào?

Theo IRS, hạn chót là ngày hết hạn nộp tờ khai thuế của năm đó, không tính thời gian gia hạn.

Nguồn tham khảo

• IRS – 401(k) limit increases to $24,500 for 2026, IRA limit increases to $7,500
• IRS – Traditional and Roth IRAs
• IRS – Retirement topics: IRA contribution limits
• IRS – Topic no. 451, Individual retirement arrangements (IRAs)
• IRS – Retirement plan and IRA required minimum distributions FAQs

Bài viết mang tính thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý, thuế hay đầu tư cho trường hợp riêng. Thông tin cập nhật theo nguồn chính thức tại thời điểm đăng.